Impressies uit een land in crisis. Griekenland voorjaar 2014- deel 3

Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on FacebookPin on PinterestEmail this to someonePrint this page

Voorburg, 20 april 2014,

“Studeren in Griekenland is tegenwoordig niet meer mogelijk. De chaos is groot, er zijn steeds minder docenten, de bibliotheek is onbemand en de kantine is dicht. De ene maand staken de studenten, de volgende maand staken de docenten.”
Dat vertelt Eleni als ik in de Griekse hoofdstad met haar praat over de mogelijkheden om te studeren aan de Universiteit Leiden. Haar ouders hebben een restaurant in Athene, en zijn niet erg vermogend, maar zetten alles op alles om het mogelijk te maken dat hun dochter voor een master-opleiding naar het buitenland kan.

Het verhaal van de Atheense Eleni is geen uitzondering. Vrijwel alle studenten die ik deze week  spreek, vertellen mij hoe slecht het is gesteld met het Griekse academisch onderwijs. Ik bezoek tijdens deze reis de steden Thessaloniki, Rethymno en Athene met het doel scholieren en studenten te informeren over studeren aan de Universiteit Leiden.

De kwaliteit van Griekse universiteiten was ook voor de crisis niet al te best. De vrijheid die studenten hadden, was erg groot. Dat leidde er toe dat de kwaliteit en samenhang van het totaalpakket van een studie die iemand afrondde, niet altijd even geweldig was. Er werden weinig lessen gegeven en onder studenten was de discipline met betrekking tot het volgen van de colleges soms ver te zoeken. Concepten als interactief onderwijs en probleem gestuurd onderwijs waren nog niet doorgedrongen in Griekenland. Met z’n allen een uur naar de docent luisteren, was de meest voorkomende les-vorm.
En zoals alles in dit land politiek is, geldt dat ook voor het werken op een universiteit. Veel instellingen hebben jarenlang personeel aangenomen zonder daadwerkelijk te kijken naar de kwaliteit van deze medewerkers. Vriendjespolitiek was de kern van het aanstellingsbeleid. Bekenden en familieleden werden aangesteld, en kregen in sommige gevallen een baan die niet eens nodig was. Er was in feite maar één voordeel van studeren aan een Griekse universiteit: het onderwijs in dit land is gratis. Dat geldt zowel voor basis-, middelbaar-, hoger en academisch onderwijs.

De staat van het Grieks academisch onderwijs is sinds het begin van de crisis in 2010 alleen maar slechter geworden. Meer dan de helft van het ondersteunend en onderwijzend personeel is de afgelopen jaren ontslagen. Dat heeft alles te maken met de eisen die de trojka aan de Griekse overheid stelt. Een forse bezuiniging bij de overheid en dus gedwongen ontslagen binnen het ambtenarenapparaat, in ruil voor de inmiddels befaamde lening van 240 miljard euro van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds. Maar liefst 25.000 ambtenaren moesten verdwijnen, en dat gold dus ook voor universiteitspersoneel.

1300 universiteits-medewerkers zijn de afgelopen tijd in een mobiliteitspool geplaatst. Als ze niet binnen een jaar een baan vinden, worden ze ontslagen. Dat lot heeft velen al getroffen. Die ontslagen leiden ertoe dat studenten niet worden ingeschreven, vaak überhaupt geen colleges krijgen en aan het einde van de rit lang moeten wachten op hun diploma. Er is geen geld meer voor inkt in de printers en de schoonmaak van de universiteitsgebouwen laat te wensen over. Afgelopen najaar waren er zelfs 8 Griekse universiteiten die hun deuren uit protest tegen de bezuinigingen sloten.

Ook aan de Aristoteles Universiteit in Thessaloniki, waar meer dan 95.000 jongeren studeren, is de situatie beroerd. Een van de twee kantines van het hoofdgebouw waar de onderwijsbeurs plaatsindt, is afgelopen jaar ook al gesloten. Er was geen personeel meer om de balie te bemensen. Het onderwijs gaat kapot, daar is iedereen het hier wel over eens.
De bachelor-studenten die onze stand bezoeken, hebben dezelfde boodschap. “Ik weet niet of ik me al kan inschrijven voor een master, want de kans is groot dat ik mijn bachelor-diploma niet op tijd krijg. Ik ben in juni klaar, maar het bewijs daarvan laat misschien nog een half jaar op zich wachten”, zegt Sofia, die graag in Leiden komt studeren.

Uit onderzoek in Griekenland zelf blijkt dat meer dan 70% van de Griekse studenten in het buitenland wil studeren. Dat is voor velen de enige manier om de crisis te ontsnappen. Engeland en de Verenigde Staten zijn populair, maar de geringe hoogte van het Nederlandse collegegeld leidt ertoe dat veel studenten naar ons land kijken. In Engeland betaal je bijvoorbeeld 6000 euro, in Nederland komend jaar iets meer dan 1900 euro. Een ander voordeel van Nederland – met name ten opzichte van landen als Frankrijk en Duitsland – is dat er veel Engelstalige master-programma’s worden aangeboden.
Eén vraag komt in vele gesprekken terug: krijg je de 100 euro, die je moet betalen als je je inschrijft, ook weer terug? Nee, helaas, dat gebeurt niet. Dat zijn de kosten om een aanmelding in behandeling te nemen. “Het is een groot bedrag voor mijn vader”, vertrouwt een jonge bachelor-student mij toe. “Ik kan me niet permitteren dat hij dat nu betaalt, en ik vervolgens niet wordt toegelaten.”